Η ξηροφθαλμία είναι μια πολύ συχνή, χρόνια και συχνά βασανιστική πάθηση.

Τα δάκρυα υγραίνουν και καθαρίζουν την οφθαλμική επιφάνεια. Αποτελούνται από νερό, ηλεκτρολύτες, πρωτεΐνες, όπως αντισώματα και λυσοζύμη, και λιπίδια. Αυτά τα συστατικά σχηματίζουν τρία στρώματα : το εξωτερικό στρώμα των λιπιδίων, το μέσο υδάτινο στρώμα και το εσωτερικό βλεννώδες στρώμα.
Αναλυτικά οι τρεις επιμέρους στοιβάδες των δακρύων :
- Εξωτερική ελαιώδης στοιβάδα (μειβομιανοί αδένες – σμηγματογόνοι αδένες Ζeis) μειώνει την εξάτμιση των δακρύων – αυξάνει την επιφανειακή τάση – λίπανση των βλέφαρων
- Μέση υδαρής στοιβάδα (κύριος δακρυικός αδένας – επικουρικοί αδένες) – Αντιβακτηριδιακή προστασία – καθαρισμός – ατμοσφαιρικό Ο2
- Εσωτερική βλεννώδης στοιβάδα (κυπελλοειδή κύτταρα-αδένες manz-κρ.henle) – Υδροφιλική επιφάνεια κερατοειδούς
Δυσλειτουργία σε κάποια από αυτές τις στοιβάδες δημιουργεί ξηροφθαλμία.
Τα συμπτώματα μπορεί να είναι : Αίσθημα ξένου σώματος – Καύσος, φαγούρα, ενόχληση, πόνος – Αντανακλαστική δακρύρροια
Αίτια ξηροφθαλμίας
- Πολύ συχνή στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, λόγω μείωσης των οιστρογόνων
- Μείωση της παραγωγής δακρύων τη νύχτα στον ύπνο
- Συχνή χρήση υπολογιστή (μείωση βλεφαρισμών)
- Ζέστη – ξηρασία – αέρας – κλιματισμός – καπνός – σκόνη
- Χρόνια Βλεφαρίτιδα
- Χρήση Φακών επαφής
Ατροφία, ίνωση, καταστροφή δακρυικού αδένα
Οφείλεται στην Ξηρή κερατοεπιπεφυκίτιδα από αυτοάνοσες παθήσεις : Σ.Sjogren – Ερ.Λύκος – Ρευματοειδή Αρθρίτιδα- Σαρκοείδωση – Νεοπλασίες
Σύνδρομο Sjogren
Αυτοάνοση πάθηση – Κυρίως σε γυναίκες μεταξύ 40 και 60 ετών, μόνο 1 στους 10 ασθενείς με σύνδρομο Sjögren είναι άνδρας.
Πρωτοπαθές – όταν εμφανίζεται μόνο του.
Δευτεροπαθές – όταν εμφανίζεται σε συνδυασμό με άλλο ρευματικό νόσημα όπως : ρευματοειδής αρθρίτιδα, ερυθηματώδης λύκος, σκληρόδερμα.
Προκαλεί παραγωγή αυτοαντισωμάτων έναντι των εξωκρινών αδένων
Συμπτώματα : Ξηροστομία – Ξηροφθαλμία (ατροφία-ίνωση δακρ.αδένα) – Ξηρότητα βλεννογόνων (ρινός-λάρυγγα-βρόγχων-κόλπου).

Μείωση βλεννώδους – ελαιώδους στοιβάδας
- Δυσλειτουργία των μειβομιανών αδένων (χρόνια βλεφαρίτιδα)
- Χημικά εγκαύματα επιπεφυκότα
- Ακτινοβολία – πεμφιγοειδές – τράχωμα
- Υποβιταμίνωση Α – Φάρμακα
Θεραπεία
- Διερεύνηση αιτίας (αυτοάνοσες παθήσεις)
- Tεχνητά υποκατάστατα δακρύων – Υαλουρονικό οξύ
- Gel – οφθαλμικές αλοιφές
- Θεραπεία βλεφαρίτιδας
- Κολλύριο Κυκλοσπορίνης
- Απόφραξη δακρυικών σημείων με βύσματα σιλικόνης